Ẩn mình giữa rừng thông xanh ở Boeun, tỉnh Chungcheongbuk-do, dưới chân vùng núi Songnisan, Seon Byeong-guk House là một trong những ngôi nhà Hanok quy mô lớn và đặc biệt còn tồn tại tại Hàn Quốc. Ngôi nhà cổ ấy là “kho báu” của bà Hong Young Hee, người phụ nữ Hàn Quốc hơn 70 tuổi có gương mặt phúc hậu, nụ cười thân thiện, mang trong mình dòng máu quý tộc.
Seon Byeong-guk căn nhà truyền thống với kiến trúc truyền thống ẩn chứa nhiều bí mật thú vị.
Thoạt nhìn, đây chỉ là một quần thể nhà gỗ cổ rộng lớn. Nhưng càng tìm hiểu, người ta càng nhận ra phía sau những mái ngói cong, những hàng cột gỗ và lớp tường bao kín đáo là hàng loạt câu chuyện thú vị về phong thủy, sự giàu có, giáo dục, gia phong và sự chuyển mình của kiến trúc Hàn Quốc đầu thế kỷ XX.
Ngôi nhà được xây dựng khoảng 1919–1921 bởi gia đình họ Seon, một gia tộc giàu có xuất thân từ vùng Jeolla. Những người thợ mộc giỏi thời bấy giờ được mời về để xây dựng nên một tư dinh có quy mô và kỹ thuật vượt xa nhiều ngôi nhà dân gian thông thường.
Bí mật thứ nhất: Ngôi nhà được đặt trên một “đóa sen nổi trên mặt nước”
Điều đặc biệt đầu tiên không nằm ở bản thân ngôi nhà mà nằm ở mảnh đất bên dưới nó.
Khu đất nằm giữa dòng Samgacheon chảy xuống từ vùng Songnisan, tạo thành một địa thế giống như một hòn đảo nhỏ được nước bao quanh. Theo quan niệm phong thủy truyền thống, hình thế này được gọi là Yeonhwa-busu – “liên hoa phù thủy”, nghĩa là hoa sen nổi trên mặt nước.
Hoa sen tượng trưng cho sự thanh khiết, sinh sôi và trường tồn. Vì vậy, khu đất từ lâu được xem là một vị trí cát tường, thích hợp để gây dựng một gia tộc lớn.
Một câu chuyện được truyền lại kể rằng tổ tiên gia đình họ Seon từng đi khắp nơi tìm đất lập nghiệp và đã mơ thấy lời nhắc rằng:
“Phải dựng nhà trên một hòn đảo thì gia tộc mới hưng thịnh.”
Sau đó ông tìm thấy khu đất này và quyết định chọn nơi đây làm nơi định cư cho con cháu.
Bí mật thứ hai: Một tư gia nhưng mang dáng dấp của cung điện
Seon Byeong-guk không được tổ chức giống một căn Hanok bình thường.
Toàn bộ quần thể được chia thành nhiều lớp không gian, trong đó nổi bật nhất là:
- Anchae – khu sinh hoạt chính của gia đình.
- Sarangchae – nơi tiếp khách và sinh hoạt của nam giới.
- Sadang – từ đường thờ tổ tiên.
- Cùng các khu nhà phụ, cổng và không gian phục vụ.
Điểm rất lạ là các khu chính không đơn giản nằm chung trong một sân mà còn được bao bọc bởi lớp tường bên trong, rồi toàn bộ quần thể lại được bao bằng một lớp tường lớn bên ngoài.
Cách tổ chức “tường trong – tường ngoài”
này khiến bố cục ngôi nhà có phần giống cấu trúc phân lớp của cung điện.
Nó vừa giúp phân chia rõ khu vực tiếp khách, sinh hoạt gia đình và thờ tự, vừa tạo sự riêng tư và bảo vệ một gia đình sở hữu khối tài sản rất lớn vào thời điểm đó.
Bí mật thứ ba: Vì sao người ta gọi đây là “ngôi nhà 99 gian”?
Trong kiến trúc Hàn Quốc truyền thống, số lượng “kan” – hay gian nhà – từng thể hiện rất rõ địa vị của chủ nhân.
Seon Byeong-guk được biết đến rộng rãi với tên gọi “ngôi nhà 99 gian”.
Đây được xem là quy mô cực lớn đối với một tư gia truyền thống. Ngôi nhà có khuôn viên rộng hàng nghìn mét vuông, với các khối nhà, sân, tường bao và công trình phụ tạo cảm giác gần giống một ngôi làng thu nhỏ.
Tuy nhiên, đây cũng chính là nơi xuất hiện một chi tiết rất thú vị:
Vì sao có tài liệu nói 99 gian, có tài liệu lại nói 134 gian?
Phần tư dinh chính thường được mô tả là 99 gian.
Sau đó gia đình còn xây dựng thêm Gwanseonjeong, một công trình dùng để đào tạo và nuôi dưỡng nhân tài. Khi cộng thêm khu này, một số tài liệu ghi tổng quy mô toàn bộ quần thể lên tới khoảng 134 gian.
Vì vậy, “99 gian” và “134 gian” thực ra không hoàn toàn mâu thuẫn, mà xuất phát từ hai cách tính phạm vi công trình khác nhau.
Bí mật thứ tư: Cột tròn xuất hiện trong một tư gia
Một chi tiết kiến trúc khác rất dễ khiến du khách chú ý là hệ cột.
Tại khu Sarangchae có những cột gỗ tròn lớn, trong khi nhiều khu vực khác sử dụng cột vuông.
Trong kiến trúc Đông Á truyền thống, cột tròn thường tạo cảm giác trang trọng và có cấp bậc cao hơn. Chính vì vậy, khi xuất hiện trong một dinh thự dân gian quy mô lớn như Seon Byeong-guk, chúng càng làm cho công trình mang dáng dấp của một kiến trúc quyền quý.
Một số tài liệu địa phương ghi nhận Sarangchae dùng cột tròn còn Anchae sử dụng nhiều cột vuông, tạo nên sự phân cấp tinh tế giữa các không gian.
Bí mật thứ năm: Gỗ không được đưa vào xây dựng ngay sau khi đốn
Gia đình họ Seon được cho là đã tuyển những người thợ mộc giỏi và sử dụng gỗ thông đỏ vùng Songnisan cho công trình.
Có tư liệu kể rằng gỗ sau khi khai thác còn được phơi và hong trong bóng râm trong thời gian dài trước khi đem sử dụng.
Đây là một kỹ thuật rất quan trọng trong kiến trúc gỗ cổ.
Nếu gỗ còn quá nhiều độ ẩm, sau khi dựng nhà có thể xảy ra hiện tượng co ngót, cong vênh hoặc nứt.
Việc xử lý gỗ kỹ càng giúp các thanh xà, cột và kết cấu tồn tại ổn định qua hàng chục năm, thậm chí cả thế kỷ.
Bí mật thứ sáu: Những thanh xà gỗ giống như “rồng nằm dưới mái”
Bước vào bên trong các gian lớn, người ta có thể nhìn thấy những thanh gỗ ngang kích thước lớn nâng đỡ hệ mái.
Thay vì che kín kết cấu như kiến trúc hiện đại, người Hàn Quốc truyền thống thường để lộ hệ dầm và xà.
Những thân gỗ dài với đường cong tự nhiên, bề mặt được xử lý nhưng vẫn giữ rõ vân gỗ khiến chúng giống như những con rồng đang uốn mình dưới mái nhà.
Ở đây, vẻ đẹp không đến từ việc che giấu vật liệu mà từ việc tôn trọng hình dáng tự nhiên của gỗ.
Đó cũng là một nguyên tắc quan trọng trong kiến trúc Hanok: con người không cố ép tự nhiên hoàn toàn vào những đường thẳng tuyệt đối, mà tìm cách để kiến trúc cùng tồn tại với vật liệu và cảnh quan.
Bí mật thứ bảy: Ngôi nhà được thiết kế để “thở”
Các gian phòng Hanok sử dụng rất nhiều hệ cửa gỗ dạng lưới kết hợp với giấy Hanji.
Vào mùa lạnh, cửa đóng lại giúp giữ ấm.
Khi thời tiết dễ chịu, các cánh cửa lớn có thể mở hoặc nâng lên để nối liền gian phòng với hiên nhà và sân.
Chỉ bằng vài thao tác, một căn phòng kín có thể biến thành một không gian bán ngoài trời.
Đây là một trong những điểm rất thông minh của kiến trúc Hanok: không gian không cố định mà có thể thay đổi theo mùa, ánh sáng và hoạt động của gia đình.
Bí mật thứ tám: Gia đình giàu có nhưng nổi tiếng vì dùng tiền để giúp người
Điều khiến Seon Byeong-guk trở nên đặc biệt không chỉ là kiến trúc.
Gia đình họ Seon còn được nhắc đến bởi một truyền thống gọi là:
爲善最樂 – “Làm việc thiện là niềm vui lớn nhất.”
Theo những câu chuyện địa phương, chủ nhân của ngôi nhà từng dùng tiền riêng để nuôi dưỡng và đào tạo những thanh niên có tài, đồng thời tiếp đãi người qua đường, cho họ ăn nghỉ và thậm chí hỗ trợ lộ phí khi lên đường.
Chính vì vậy, quy mô khổng lồ của ngôi nhà không chỉ phản ánh tài sản của một gia đình mà còn gắn với một quan niệm rất Á Đông:
sự thịnh vượng chỉ thực sự có ý nghĩa khi có thể truyền lại cho cộng đồng và thế hệ sau.
Bí mật thứ chín: Đây không hoàn toàn là một Hanok “cổ kiểu Joseon”
Nhìn hình dáng bên ngoài, nhiều người dễ nghĩ Seon Byeong-guk đã tồn tại hàng trăm năm từ thời Joseon.
Thực tế, công trình chính được xây vào khoảng 1919–1921, tức giai đoạn xã hội Hàn Quốc đang chuyển mình mạnh mẽ sau thời Joseon và trong thời kỳ Nhật chiếm đóng.
Chính vì được xây ở thời điểm giao thoa này, ngôi nhà rất có giá trị về mặt nghiên cứu.
Nó vẫn giữ cấu trúc và tinh thần của Hanok truyền thống, nhưng đồng thời cho thấy người Hàn Quốc lúc đó đang tìm cách phát triển một kiểu nhà truyền thống mới với không gian rộng hơn và phù hợp hơn với cuộc sống hiện đại.
Cơ quan du lịch Chungcheongbuk-do cũng xem đây là một ví dụ quan trọng cho nỗ lực hoàn thiện một dạng Hanok mới trong làn sóng hiện đại hóa đầu thế kỷ XX.
Bí mật thứ mười: Tên “Seon Byeong-guk House” không nhất thiết là tên của người xây nhà
Một điều khá bất ngờ là công trình được gọi là Seon Byeong-guk House, nhưng tên gọi này gắn với hậu duệ đang sinh sống tại đây vào thời điểm ngôi nhà được xếp hạng di sản.
Các tài liệu địa phương cho biết khi di sản được công nhận vào năm 1984, Seon Byeong-guk là người thuộc thế hệ sau của gia tộc đang sống trong khu nhà, và tên ông dần trở thành tên phổ biến của di tích.
Bởi vậy, đằng sau một cái tên tưởng như đơn giản lại là cả một lịch sử gia tộc kéo dài nhiều thế hệ.
Một ngôi nhà, nhưng cũng là một bản ghi về xã hội Hàn Quốc
Seon Byeong-guk hấp dẫn không phải vì vàng bạc hay những món đồ xa hoa.
Giá trị lớn nhất của nó nằm ở cách kiến trúc kể lại câu chuyện về một thời đại:
một gia đình giàu có đi tìm vùng đất lý tưởng để lập nghiệp;
một khu đất mang hình thế “hoa sen nổi trên nước”;
những nghệ nhân giỏi nhất được tập hợp để dựng nên một đại trạch;
những lớp sân và tường phân chia không gian gia đình;
những thanh gỗ lớn chống đỡ mái nhà qua hơn một thế kỷ;
và một gia tộc coi việc đào tạo người tài, giúp đỡ người khác là một phần của sự thịnh vượng.
Có lẽ vì vậy, Seon Byeong-guk không chỉ là một căn nhà Hanok lớn.
Nó giống như một cuốn sách bằng gỗ, đá, mái ngói và sân vườn, trong đó mỗi cánh cửa, mỗi hàng cột và mỗi lớp tường đều lưu giữ một phần ký ức của xã hội Hàn Quốc đầu thế kỷ XX.
Ngày nay, công trình được bảo tồn với tư cách một di sản dân gian quan trọng của Hàn Quốc và vẫn là một trong những đại diện đáng chú ý cho kiến trúc nhà ở truyền thống quy mô lớn tại vùng Chungcheongbuk-do.
Cuộc đời kỳ lạ của bà Hong Young Hee . Nhiều biến cố bệnh tật nhưng may mắn tìm được chân lý sống giúp cải thiện sức khoẻ và tâm thái an lạc.
Nhìn dáng vẻ nhỏ nhắn nhưng hoạt bát của bà Hong Young Hee, thật khó tin bà đã hơn 70 tuổi khi viết bài viết này và ngày ngày vẫn tự mình quản lý cả một khu nhà rộng lớn để đón du khách đến tham quan.
“Trước đây cơ thể tôi rất yếu. Tôi gần như chỉ nằm một chỗ, không làm được việc gì. Nhưng nhờ một điều tốt đẹp đã xảy đến, giờ đây dù tuổi ngoài 60 tôi vẫn khỏe mạnh, tự tay chăm sóc ngôi nhà mà không cần nhờ ai giúp,” bà chia sẻ.
Bà kể: “Tôi đã đi rất nhiều bệnh viện nhưng không chữa được. Người ta bảo tôi không bệnh gì cả, chỉ là cơ thể có cấu tạo đặc biệt, thậm chí bác sĩ còn nói có thể đem ra nghiên cứu. Tôi gần như không ăn được gì, kể cả mì ăn liền hay kim chi để trong tủ lạnh. Mỗi bữa chỉ ăn một chút cơm bằng 3–4 đốt ngón tay thôi mà cũng không tiêu hóa nổi. Nghe ai nói món gì tốt cho sức khỏe là tôi kiếm cho bằng được, nhưng càng ăn càng yếu hơn. Ngày xưa học thể dục, tôi không chạy nổi. Mỗi lần chạy, ngực như bị bóp nghẹt.”
Sau khi sinh con, sức khỏe bà càng tệ. Cơ thể xanh xao, yếu đến mức không muốn nhúc nhích, thậm chí ngại cả việc đi vệ sinh. Bà trở nên cáu gắt, bực dọc với mọi người xung quanh, lại rất nhạy cảm, ai nói gì cũng để trong lòng. Năm 40 tuổi, có người nhận xét bà “trông như người già khổ hạnh”. Câu nói ấy khiến bà thêm thất vọng và chán chường với chính mình lẫn cuộc sống.
Nhưng có lẽ, phúc đức cha bà để lại cho gia đình và con cháu đã khiến cuộc đời ban tặng bà một phép màu, mở ra cho bà một con đường mới…
Bà tâm sự may mắn đến với bà nhờ người em gái tu luyện theo nguyên lý Chân thiện nhẫn, không những hết bệnh nhiều năm không khỏi mà còn tạo cho bà một nguyên lý sống tích cực, lạc quan và thiện lương.
Nguồn tham khảo:
